Het verlies van België

Johan Op de Beeck


De strijd tussen de Nederlandse koning en de Belgische revolutionairen in 1830.

1830: koning Willem I wordt overrompeld door een revolutie in het zuiden van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Het komt tot zware gevechten. De revolutionairen, onder leiding van de Brusselse republikein Louis De Potter, winnen. De Nederlandse kroonprins Willem wil koning van België worden, maar de republikeinen verhinderen dat. De revolutionairen voeren ook onderling een ongenadige strijd, waarbij de republikeinen ten slotte geliquideerd worden door de monarchisten. Het nieuwe koninkrijk ontstaat. Maar in Den Haag geeft koning Willem de strijd voor ‘zijn’ België nog niet op. Een masterclass in politiek.

Meesterverteller Johan Op de Beeck reconstrueert minutieus en meeslepend het ontstaan van België. Dit rijkelijk geïllustreerde boek is een must have voor iedereen die geïnteresseerd is in onze vaderlandse geschiedenis en politiek.

Een wonder van politieke scheikunde.
Dat was de Belgische afscheiding van 1830. Niemand had het zien aankomen, weinigen hadden het echt gewild. En toch gebeurde het. In de reageerbuis van de Belgische revolutie van 1830 zaten dan ook vele botsende moleculen. De wil van koning Willem I om alle macht rond het koningshuis te concentreren, zijn economische beleid, de onderlinge weerzin tussen katholieken in het zuiden en protestanten in het noorden, het negeren van de Franse taal in militaire en bestuurszaken, een als antiklerikaal ervaren onderwijsbeleid – dat alles zorgde voor een cocktail van ongenoegen waarin tegenstanders van zeer uiteenlopende strekkingen elkaar vonden. Tijdelijk vonden ze elkaar in één gemeenschappelijk doel: de Hollandse koning verjagen en een eigen land vormen.

Dat ene verbindende element was op dat moment sterker dan hun zeer uiteenlopende visies over de manier waarop die nieuwe Belgische samenleving georganiseerd diende te worden. Er waren dan ook vele vaders en vele oorzaken die tot de Belgische revolutie geleid hebben. Sommigen waren vooruitstrevend, anderen reactionair. Vrijheid was voor sommigen politieke vrijheid en voor anderen vrijheid van onderwijs. Sommigen streefden een sociale omwenteling na, anderen het tegendeel. Sommigen wilden een lekenstaat, anderen streefden naar het herstel van de macht van de katholieke geestelijkheid. Maar over één zaak was men het eens: hun ideaal kon alleen bereikt worden als er een breuk kwam met het koninkrijk van Willem I.

De creatie van een nieuw koninkrijk was toen helemaal niet zo evident als we vandaag geloven. Andere maatschappelijke keuzes waren mogelijk. Elders hadden die hun relevantie al kunnen bewijzen, zoals in de piepjonge Verenigde Staten van Amerika, waar de republiek al stevig in haar schoenen stond. Op het Europese continent zelf was het tenslotte ook nog maar dertig jaar geleden dat Napoleon de ‘keizer van de republiek’ was geworden. Het waren de moderne staatsvormen, de vruchten van de eerste grote revoluties en met name de Franse Revolutie van 1789. Daaruit was een ingrijpende maatschappelijke vernieuwing ontstaan. Vrijheid en vooral gelijkheid waren de fonkelnieuwe basisprincipes waarop de samenleving gebaseerd moest zijn. Maar Napoleon viel. Prompt probeerden de oude monarchieën die modernisering weer terug te schroeven. De restauratie trad in, een poging tot herstel van de oude orde en zijn middeleeuwse waarden. Maar de klok kon niet meer worden teruggedraaid.

Er volgde algauw een tweede revolutiegolf. Voor onze regio werd die heel beslissend. Net voor de Belgische opstand uitbrak in 1830 had Parijs nog een nieuwe opstand doorgemaakt. Daarin was het gerestaureerde koningshuis voor de zoveelste keer aan het wankelen gebracht. Ook Griekenland had een bloedige revolte achter de rug, in Polen gebeurde hetzelfde en zelfs in een aantal Duitse landen werd politieke vrijheid en maatschappelijke vernieuwing geëist. De oude orde kraakte en antwoordde met militair geweld en onderdrukking, niet met eigentijdse en moderne politieke verandering. Binnen die context zou het Belgische verhaal gestalte krijgen.

Dit boek brengt deze woelige en belangrijke jaren opnieuw voor het voetlicht.
 


Gebonden , 464 p. | ISBN: 9789492159076 | € 29.99 |
Ebook | ISBN: 9789492159083 | € 12.99